О компанииТОО «Таукентское горно-химическое предприятие» - зарегистрировано Управлением юстиции Созакского района Департамента юстиции Южно-Казахстанской области 8 апреля 2006 года, свидетельство о государственной регистрации № 95-1958-13-ТОО. Предприятие находится на территории пос. Таукент Сузакского района Южно-Казахстанской области .
Органами управления и контроля ТОО «ТГХП» являются:
-
Общее собрание участников — высший орган Товарищества;
-
Директор — исполнительный орган Товарищества;
-
Ревизионная комиссия — контролирующий орган Товарищества;
Высшим органом управления ТОО «ТГХП» является Общее собрание участников, к исключительной компетенции которого относится избрание Директора, осуществляющего текущее руководство и ведение дел.
В состав «Таукентского горно-химического предприятия» (далее - ТГХП) вошли два рудника «Канжуган» и «Южный Мойынкум», а также химико-металлургический (аффинажный) завод:
1. Цех «Производство добычи урана», который занимается добычей урана методом подземного скважинного выщелачивания на месторождениях «Канжуган» и «Мойынкум» и сорбированием урана из продуктивных растворов месторождения «Мойынкум» на ионообменную смолу.
2. Химико-металлургический завод. В составе которого аффинажный цех – цех по получению закиси-окиси природного урана из десорбатов и участок переработки продуктивных растворов (УППР). УППР «Канжуган» - занимается сорбированием урана из растворов месторождения «Канжуган» на ионообменной смоле, получением товарных десорбатов десорбцией со своей смолы и смолы месторождения «Мойынкум» и осаждением химического концентрата природного урана из товарных десорбатов других предприятий.
Кроме того, в состав ТГХП включены два специализированных участка:
1. Участок автоматизации производства и управления, который занимается автоматизацией и диспетчеризацией на добычных участках, в аффинажном цехе;
2. Участок «Технологический специализированный автотранспорт», который занимается организацией бесперебойного транспортного обслуживания подразделений предприятия специальным и легковым транспортом.
Работы по добыче урана из недр и по переработке добытых растворов урана в закись-окись природного урана или в ХКПУ требуют высокой квалификации кадров и предприятие обладает соответствующим кадровым потенциалом.
Предприятие находится по адресу: Южно-Казахстанская область, Сузакский район, поселок Таукент. Пос. Таукент расположен в 230 км от г. Шымкент.
На месторождениях «Канжуган» и «Мойынкум добыча ведётся наиболее прогрессивным методом подземного скважинного выщелачивания, который позволяет щадить окружающую среду.
Технологический цикл на рудниках выглядит следующим образом:
По данным геологоразведки составляется схема вскрытия рудных залежей, т.е. выбирается схема расположения откачных, закачных и наблюдательных скважин. В случае сомнений в достоверности геологических данных дополнительно бурятся скважины эксплуатационной разведки, которые позволяют уточнить геологическую информацию. На руднике «Канжуган» применяется как рядная схема вскрытия, т.е. закачные и откачные скважины бурятся в параллельных друг другу рядах, так и гексагональная семиточечная схема вскрытия, т.е. закачные скважины располагаются по сторонам правильного шестиугольника, а в центре располагается откачная скважина. В продуктивном ураноносном горизонте в скважине устанавливается фильтр.
Затем производится так называемая обвязка блоков, т.е. к блоку подводятся магистральные трубопроводы, по которым подаются выщелачивающие растворы, серная кислота, сжатый воздух
От магистральных трубопроводов устраиваются ответвления к каждой ячейке или ряду. На блок устанавливается технологический узел закисления (ТУЗ), с помощью которого в выщелачивающие растворы подмешивается строго заданное количество кислоты, рассчитанное геотехнологами. В узле также находятся расходомеры, замеряющие расход выщелачивающего раствора на каждую закачную скважину и пневмоклапаны управляющие подачей кислоты в скважины. В блоке соблюдается баланс по ячейкам или по блоку между дебетом откачных скважин и подачей растворов в закачные скважины.
Откачные скважины оборудуются погружными скважинными насосами и обвязываются трубопроводами продуктивных растворов с узлами регулирования продуктивных растворов (УРПР). УРПР в свою очередь соединяются с магистральными трубопроводами продуктивных растворов. В УРПР установлены расходомеры, позволяющие контролировать приход растворов от каждой откачной скважины, чтобы можно было соблюдать баланс по блокам и ячейкам.
После обвязки полигона начинается этап закисления. В закачные скважины подаются растворы с повышенным, по сравнению с последующими этапами выщелачивания, содержанием кислоты. Постоянно проводится химический анализ продуктивных растворов. В процессе закисления урановые минералы в недрах переходят в растворимую форму и через 2-3 месяца в продуктивных растворах появляется уран. На этом этапе закисление прекращается, начинается этап активного выщелачивания. Количество подмешиваемой кислоты уменьшается и растворы подаются на участок переработки продуктивных растворов (УППР).
Продуктивные растворы с полигона попадают вначале в пескоотстойник продуктивных растворов, где осветляются от песка и других мехвзвесей. Пескоотстойник расположен рядом с центральной насосной станцией, насосами которой растворы подаются на сорбционные колонны. В колоннах находится ионнообменная смола. Когда растворы проходят сквозь слой ионообменной смолы, уран из растворов связывается смолой и растворы из колонны выходят без урана, сливаются в пескоотстойник выщелачивающих растворов, расположенный также рядом с центральной насосной станцией, и насосами станции подаются на полигон.
Насыщенная ураном до определённой концентрации смола порциями перекачивается в колонны десорбции, где с помощью раствора аммиачной селитры уран вытесняется со смолы в так называемый товарный десорбат, т.е. высококонцентрированный раствор урановых солей.
После того, как со смолы будет вытеснен уран, она перекачивается в аппараты денитрации, в которых раствором серной кислоты нитраты вытесняются в оборотный нитратный раствор и смолу опять можно перегружать в сорбционные колонны.
Товарный десорбат на каскаде осаждения может быть переработан в ХКПУ или подан в аффинажный цех для переработки в закись-окись природного урана.
Химконцентрат урана, получаемый на УППР, является промежуточным продуктом в цикле получения закиси-окиси урана. Он представляет собой сложную смесь кристаллов диураната аммония, аммонийуранилтрикарбоната, монокарбоната и полиуранатов переменного состава. В зависимости от соотношения кристаллов и примесей химконцентрат имеет вид кристаллов от лимонно-желтого до коричневого цвета, размером 0,1-1,0 мм плотностью 1,9-2,2 г/см3.
ХКПУ является сырьём для гидрометаллургических заводов, на которых из него получают нужную в ядерной энергетике продукцию.
Предприятие строго следит за охраной окружающей среды. Постоянно производится мониторинг окружающей среды. При выявлении загрязнений они немедленно ликвидируются и низкорадиоактивные отходы захораниваютя в могильник низкорадиоактивных отходов Все эти работы проводятся в строгом соответствии с регламентом, согласованным
На предприятии для захоронения низко радиоактивных отходов имеется могильник построенный согласно проекту, согласованному с Южно-Казахстанской областной СЭС и Министерством экологии и биоресурсов РК.
На предприятии проведена аттестация производственных объектов по условиям труда, пересмотрена декларация безопасности опасных производственных объектов, которая проводится один раз в 5лет в соответствии с требованиями правил разработки декларации безопасности.
В ТОО «ТГХП» в 2007 г. проведена работа по внедрению систем менеджмента качества (СМК) экологического менеджмента (СЭК), менеджмента промышленной безопасности и охраны здоровья (СМПБОЗ) в соответствии с международными стандартами ИСО 9001-2001, ИСО 14001-2006, OHSAS 18001:1999. В ходе данной работы проведена учеба работников предприятия по системам менеджмента, создана рабочая группа по их внедрению, назначены работники, ответственные по системам менеджмента в подразделениях предприятия. На предприятии разработаны и приняты политика и цели в области качества, экологии, промышленной безопасности и охраны здоровья. С ними ознакомлены все работники предприятия и общественность п. Таукент и Созакского района.
По итогам работы по внедрению систем менеджмента качества (СМК) экологического менеджмента (СЭК), менеджмента промышленной безопасности и охраны здоровья (СМПБОЗ) ТОО «Русский Регистр Евразия» и ТОО «Казахстанский центр качества» приняли решение о выдаче сертификатов соответствия нашему предприятию.
“Таукент тау-химиялық кәсіпорыны” ЖШС –2006 жылғы 08 сәуірде Оңтүстік Қазақстан облысы әділет Департаментінің Созақ аудандық әділет басқармасында тіркелеген, мемлекеттік тіркеу туралы куәлігінің №95-1958-13-ЖШС. Кәсіпорын Оңтүстік Қазақстан облысы Созақ ауданы Таукент елді мекенінің территориясында орналасқан.
“ТТХК” ЖШС-нің басқару және бақылау органдары төмендегідей:
• Қатысушылардың ортақ жиыны - Серіктестіктің ең жоғарғы органы;
• Директор – Серіктестіктің атқарушы органы;
• Тексеру комиссиясы – Серіктестіктің бақылау органы;
“ТТХК” ЖШС-нің ең жоғарғы басқару органы ретінде қатысушылардың ортақ жиыны есептелінеді, оның тікелей міндеті ағымдағы басшылықты жүзеге асырып, істі жүргізуші Директорды сайлау болып табылады.
“Таукент тау-химиялық кәсіпорынының” (ары қарай-ТТХК) құрамына екі кеніш - “Қанжуған және Мойынқұм кеніштері және химиялық – металлургиялық (аффинаждау) зауыт кіреді:
1) “Уран өндіру өндірісі” цехы “Қанжуған” және “Мойынқұм” кеніштерінде жерасты ұңғылап шаймалау әдісімен уран кенін өндірумен және “Мойынқұм” кенішінде өнімді ерітінділерден уранды ионалмастырғыш шайырға сорбциялаумен айналысады.
2) Химиялық-металлургиялық зауыт.Құрамы: аффинаждау цехы - десорбаттан табиғи уранның тотығын - шала тотығын алу цехы және өнімді ерітінділерді өңдеу учаскесі (ӨЕӨУ). “Қанжуған” ӨЕӨУ “Қанжуған” кенішіндегі ерітінділерден уранды ионалмастырғыш шайырға сорбциялау арқылы өзіндегі және “Мойынқұм” кенішіндегі шайырды десорбциялап тауарлық десорбат алумен және басқа кәсіпорындардағы тауарлық десорбаттан табиғи уранның химиялық концентратын тұндырумен айналысады.
Бұлардан басқа ТТХК құрамына төмендегі мамандандырылған екі учаске кіреді:
1)Өндірісті және басқаруды автоматтау учаскесі, атқаратын міндеті - өндіріс учаскелерінде, аффинаждау цехында автоматтау және реттеу жұмыстарын жүргізу;
2)“Технологиялық мамандандырылған автокөлік учаскесі”, атқаратын міндеті- кәсіпорын бөлімдерін үздіксіз арнайы және жеңіл көліктермен қамтамасыз етуді ұйымдастыру болып табылады.
Уранды кеннен өндіру және өндірілген уран ерітінділерін табиғи уранның тотығы- шала тотығына айналдыру немесе ТУХК өңдеу жұмыстары мамандардың жоғарғы біліктілігін талап етеді және кәсіпорын аталған біліктілікке сай мамандарға ие.
Кәсіпорын Оңтүстік Қазақстан облысы Созақ ауданы Таукент елді мекенінде орналасқан. Таукент елді мекені Шымкент қаласынан 230 км. қашықтықта орналасқан.
“Қанжуған және “Мойынқұм” кеніштерінде өнім алу жерасты ұңғылап шаймалау әдісінің барынша дамыған түрімен жүргізіледі, бұл өз кезегінде қоршаған орта жағдайын ескеруге мүмкіндік береді.
Кен ошағындағы технологиялық цикл келесі кезекпен жүргізіледі:
Геологиялық барлау көрсеткіштері бойынша кен орнын ашу схемасы құрылады, яғни шайқау, тарту және бақылау ұңғымаларын орналастыру схемасы алынады. Геологиялық көрсеткіштердің туралылығына күмән келтірген жағдайда қосымша пайдалану барлауының ұңғымалары бұрғыланады,олар геологиялық ақпаратты айқындауға мүмкіндік береді. “Қанжуған” кенішінде кен ашудың тізбектік үлгісімен, яғни шайқау және тарту ұңғымаларын бір-біріне параллель тізбекте бұрғылаумен қатар, гексоганальдық жетінүктелік ашу үлгісі, яғни ұңғымалар дұрыс алтыбұрыш бүйірімен орналастырылып ортада тарту ұңғымасын құру үлгісі де қолданылады.
Өнімді ураны бар жиек ұңғымасына сүзгі орнатылады.
Бұдан соң блоктарды шанду жүргізіледі, яғни блоктарға магистральдық құбыр жолдары жүргізіліп, осы құбырлар арқылы сілтілі ерітінділер, күкірт қышқылы, сығылған ауа жіберіледі.
Магистральдық құбыр жолдарынан әр ұяшыққа немесе қатарға тармақ жүргізіледі. Блокқа сілтіленудің технологиялық торабы (СТТ) құрылады, оның көмегімен сілтілі ерітіндіге геотехнологтар есебімен нақты анықталған қышқыл мөлшері араластырылады. Торапта сонымен бірге әр шайқау ұңғымасына кететін сілтілі ерітіндінің мөлшерін өлшейтін шығын өлшеу құралы және ұңғымаларға қышқыл беруді басқаратын пневматикалық қақпақтар қойылған. Блокта тарту ұңғымаларының дебеті мен шайқау ұңғымаларына берілетін ерітінді арасындағы теңдік ұяшықтар немесе блок бойынша сақталады. Тарту ұңғымалары батырма сораптармен жабдықталып, өнімді ерітінділерді тұрақтандыру тораптары бар (ӨЕТТ) өнімді ерітінді құбырларымен шандылады. ӨЕТТ өз кезегінде өнімді ерітінділердің магистральдық құбыр жолдарымен жалғанады. ӨЕТТ-да әр тарту ұңғымасындағы ерітіндінің кірісін бақылауға мүмкіндік беретін шығын өлшеу құралы қондырылған және ол арқылы блоктар және ұяшықтар бойынша теңдікті сақтауға болады.
Полигонды шандудан соң тотықтандыру сатысы басталады.Шайқау ұңғымаларына сілтіленудің келесі сатыларымен салыстырғанда қышқыл құрамы жоғары ерітінділер жіберіледі. Өнімді ерітінділердің үздіксіз химиялық сараптамасы жүргізіледі. Тотықтандыру процесінде кендегі уран минералдары ерітінді түріне өтеді және 2-3 айдан соң өнімді ерітіндіде уран пайда болады. Осы сатыда тотықтандыру аяқталып, белсенді сілтілендіру сатысы басталады. Араластырылатын қышқыл мөлшері азайып, ерітінділер өнімді ерітінділер өңдеу учаскесіне (ӨЕӨУ) беріледі. Өнімді ерітінділер алдымен полигоннан өнімді ерітінділердің құмтұндырғышына түседі, мұнда ол құмнан және басқа да мехөлшемдерден тазартылады. Құмтұндырғыш орталық сораптау станциясының жанында орналасқан, осы сораптар арқылы ерітінділер сорбциялық колонналарға жіберіледі. колонналарда ионалмастырғыш шайыр болады. Ерітінділер ионалмастырғыш шайыр қабатынан өткен кезде ерітіндідегі уран шайырмен байланысып, ерітінді колоннадан урансыз шығады және орталық сораптау станциясының жанындағы құмтұндырғышқа құйылады, бұдан ары станция сораптары арқылы полигонға жіберіледі.
Белгілі бір концентрацияға дейін уранмен қанықтырылған шайыр өлшеммен десорбция колоннасына қотарылады, онда аммиак селитрасы ерітіндісінің көмегімен уран шайырдан бөлініп тауарлық десорбатқа , яғни уран тұзының жоғары концентрацияланған ерітіндісіне айналады.
Шайырдан уранды бөлген соң, шайыр денитрация аппаратына қотарылып, онда нитраттар күкірт қышқылының ерітіндісімен айналмалы нитрат ерітіндісіне бөлінеді және мұнан соң шайырды қайтадан сорбциялық колоннаға артуға болады.
Тауарлық десорбат тұндырма сарқырамасында ТУХК ретінде өңделеді немесе аффинаждау цехына табиғи уранның тотығын -шала тотығын өңдеуге беріледі.
ӨЕӨУ-де алынатын уранның химиялық концентраты уранның тотығын - шала тотығын алу топтамасындағы аралық өнім болып табылады.Ол өздігінен аммоний диуранат, аммонийуранилтрикарбонат, монокарбонат кристалдарының күрделі қоспасы және полиуранаттың ауыспалы құрамы болып табылады. Кристалдардың және қоспалардың ара салмағына қарай химиялық концентраттың түсі сарыдан қоңырға дейін болады, мөлшері 0,1-1,0 мм, тығыздығы 1,9-2,2г/см³.
ТУХК гидрометаллургиялық зауыттарға арналған шикізат болып табылады, одан ядролық энергетикаға қажетті өнім алынады.
Кәсіпорын қоршаған ортаны қорғауды аса қатаң тәртіпте сақтайды. Қоршаған ортаны бақылау үздіксіз жүргізіледі. Ластану орын алған жағдайда ол тез арада жойылып, төмен радиоактивті қалдықтар көміледі. Бұл жұмыстардың барлығы келісілген регламентке сай жүргізіледі.
Кәсіпорында Оңтүстік Қазақстан облыстық СЭС және ҚР экология және биоресурстар Министрлігімен келісілген жобаға сай салынған төмен радиоактивті қалдықтар көмуге арналған арнайы көмбе бар. Кәсіпорында өндірістік нысандардағы еңбек жағдайын тексеру жүргізілген, қауіпсіздік декларациясын жасау ережесінің талаптарына сәйкес 5 жылда бір рет жүргізілетін қауіпті өндірістік нысандардың қауіпсіздік декларациясы қайта қаралған.
2007 жылы “ТТХК” ЖШС-де ИСО 9001-2001, ИСО 14001-2006, OHSAS 18001:1999 халықаралық стандарттарға сәйкес сапа менеджменті (СМ), экологиялық менеджмент (ЭМ), өндірістік қауіпсіздік және денсаулық сақтау менеджменті (ӨҚДСМ) жүйелерін енгізу жұмыстары жүргізілді.Аталған жұмыс барысында менеджмент жүйелері бойынша кәсіпорын қызметкерлерін оқыту жүргізілді, оларды енгізу бойынша жұмыс топтары құрылды, кәсіпорын бөлімдерінде менеджмент жүйелеріне жауапты қызметкерлер тағайындалды. Кәсіпорында сапа, экология, өндірістік қауіпсіздік және денсаулық сақтау салаларының саясаты және мақсаттары жасалып, қабылданды. Олармен кәсіпорынның барлық қызметкерлері, Созақ ауданы және Таукент елді мекенінің барлық тұрғындары таныстырылды. Сапа менеджменті (СМ), экологиялық менеджмент (ЭМ), өндірістік қауіпсіздік және денсаулық сақтау менеджменті (ӨҚДСМ) жүйелерін енгізу жұмыстарының қорытындысы бойынша “Русский Регистр Евразия” ЖШС және “Қазақстандық сапа орталығы” ЖШС осы кәсіпорынға сәйкестік сертификаттарын беру туралы шешім қабылдады.
|
